{"id":118,"date":"2018-07-06T10:14:04","date_gmt":"2018-07-06T10:14:04","guid":{"rendered":"http:\/\/barista.edge-themes.com\/?p=118"},"modified":"2018-07-06T10:45:32","modified_gmt":"2018-07-06T10:45:32","slug":"history-of-coffee","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mullirivjeter.al\/en\/history-of-coffee\/","title":{"rendered":"History of Coffee"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00cbsht\u00eb pija m\u00eb e p\u00ebrhapur (pas ujit): \u00c7do dit\u00eb n\u00eb bot\u00eb konsumohen pothuajse 1,6 miliard filxhan\u00eb me kafe. Nj\u00eb shif\u00ebr impresionuese pasi konsumohet n\u00eb \u00e7do cep t\u00eb planeti<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.tiranaobserver.al\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/Coffee-Bean.jpg\" rel=\"prettyPhoto noopener\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-full wp-image-46915\" src=\"http:\/\/www.tiranaobserver.al\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/Coffee-Bean.jpg\" sizes=\"(max-width: 448px) 100vw, 448px\" srcset=\"http:\/\/www.tiranaobserver.al\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/Coffee-Bean.jpg 448w, http:\/\/www.tiranaobserver.al\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/Coffee-Bean-300x224.jpg 300w\" alt=\"Coffee-Bean\" width=\"448\" height=\"336\" \/><\/a><\/p>\n<p><strong>Historia e kafes\u00eb<\/strong><br \/>\nArab\u00ebt ishin jo vet\u00ebm kultivuesit e par\u00eb t\u00eb kafes\u00eb, por, po ashtu, t\u00eb par\u00ebt q\u00eb nis\u00ebn tregtin\u00eb me t\u00eb. Nga shekulli 15, kafeja tashm\u00eb po rritej n\u00eb distriktin Jemenas t\u00eb Arabis\u00eb dhe nga shekulli 16 u b\u00eb e njohur n\u00eb Persi, Egjipt, Siri dhe Turqi. Kafeja nuk pihej vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebr sht\u00ebpi, por edhe n\u00eb shum\u00eb kafenet\u00eb publike t\u00eb quajtura kahve khaneh (kafehane), q\u00eb nis\u00ebn t\u00eb shfaqeshin n\u00eb qytete n\u00ebp\u00ebr Lindjen e Mesme. Popullaritetit i kafeneve ishte i pakrahasuesh\u00ebm dhe njer\u00ebzit i vizitonin ato p\u00ebr gjithfar\u00eblloj aktiviteti. Pa vonuar, ato shpejt u b\u00ebn\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr aq e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr shk\u00ebmbim informacionesh, saq\u00eb kafeneve shpesh u referohej si \u201cShkolla t\u00eb t\u00eb men\u00e7urve.\u201d M\u00eb vizitimin e mij\u00ebra haxhinjve t\u00eb qytetit t\u00eb shenjt\u00eb t\u00eb Mek\u00ebs p\u00ebr \u00e7do vit nga e gjith\u00eb bota, fjala p\u00ebr \u201cver\u00ebn e Arabis\u00eb\u201d \u2013 si\u00e7 shpesh quhej kafeja \u2013 nisi t\u00eb p\u00ebrhapej p\u00ebrtej Arabis\u00eb. N\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb mbajtur monopolin n\u00eb tregtin\u00eb hershme t\u00eb kafes\u00eb, arab\u00ebt vazhduan t\u00eb ruanin nga af\u00ebr prodhimin e tyre t\u00eb kafes\u00eb.<br \/>\n<strong>Kafeja vjen n\u00eb Evrop\u00eb<\/strong><br \/>\nUdh\u00ebtar\u00ebt evropian\u00eb p\u00ebr n\u00eb Lindjen e Af\u00ebrt soll\u00ebn rr\u00ebfimet e nj\u00eb pijeje t\u00eb zez\u00eb e t\u00eb pazakont\u00eb. Nga shekulli i 17, kafeja gjeti rrug\u00ebn e saj p\u00ebr n\u00eb Evrop\u00eb dhe po b\u00ebhej e popullarizuar n\u00ebp\u00ebr kontinent. Kund\u00ebrshtar\u00ebt u treguan s\u00eb tep\u00ebrmi t\u00eb matur, duke e quajtur pijen \u201cshpikje e hidh\u00ebt e djallit. \u201dMe ardhjen e kafes\u00eb n\u00eb Venedik m\u00eb 1615, at\u00eb e d\u00ebnuan klerik\u00ebt lokal\u00eb. Mospajtimi ishte aq i madh, saq\u00eb Papa Klementit VIII\u00a0 iu k\u00ebrkua t\u00eb nd\u00ebrhynte. Para se t\u00eb merret vendimin, ai vendosi ta shijonte vet\u00eb. Atij i p\u00eblqeu aq shum\u00eb, saq\u00eb dha aprovimin p\u00ebr t\u00eb. Pavar\u00ebsisht polemik\u00ebs n\u00eb qytetet kryesore t\u00eb Anglis\u00eb, Austris\u00eb, Franc\u00ebs, Gjermanis\u00eb dhe Holand\u00ebs, kafenet\u00eb shpejt u b\u00ebn\u00eb qendra t\u00eb aktivitetit dhe komunikimit social. N\u00eb Angli nis\u00ebn t\u00eb shfaqeshin \u201cuniversitetet nj\u00eb peni,\u201d t\u00eb quajtura k\u00ebshtu p\u00ebr shkak t\u00eb \u00e7mimit prej nj\u00eb penie me t\u00eb cil\u00ebn personi mund t\u00eb blinte nj\u00eb filxhan kafe dhe t\u00eb p\u00ebrfshihej n\u00eb bised\u00eb entuziaste. Nga shekulli i 17, n\u00eb Lond\u00ebr ishin dikur rreth 300 kafene, shum\u00eb nga t\u00eb cilat t\u00ebrhiqnin klient\u00eb t\u00eb interesave t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, si tregtar\u00eb, transportues dhe artist\u00eb. Shum\u00eb biznese dol\u00ebn nga k\u00ebto kafene.<br \/>\n<strong>Bota e re<\/strong><br \/>\nN\u00eb mesin e viteve 1600, kafeja u soll n\u00eb New Amsterdam, nj\u00eb lokacion q\u00eb nga britanik\u00ebt m\u00eb von\u00eb u quajt New York. Ndon\u00ebse kafenet\u00eb nis\u00ebn t\u00eb shfaqeshin me shpejt\u00ebsi t\u00eb madhe, \u00e7aji vazhdoi t\u00eb ishte pija m\u00eb e p\u00eblqyer n\u00eb Bot\u00ebn e Re deri n\u00eb vitin 1773, kur kolon\u00ebt u rebeluan kund\u00ebr tatimeve t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb \u00e7ajin t\u00eb ngarkuara nga Mbreti Xhorxh. Revolta, e njohur si Boston Tea Party, do ta ndryshonte p\u00ebrgjithmon\u00eb preferenc\u00ebn amerikane t\u00eb pirjes n\u00eb at\u00eb t\u00eb kafes\u00eb.<br \/>\n<strong>Plantacionet n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb<\/strong><br \/>\nMe shtimin e k\u00ebrkesave p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pije, pati konkurrenc\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr p\u00ebr kultivimin e kafes\u00eb jasht\u00eb Arabis\u00eb. Ndon\u00ebse arab\u00ebt u p\u00ebrpoq\u00ebn fort p\u00ebr ta mbajtur k\u00ebt\u00eb monopol, n\u00eb gjysm\u00ebn e fundit t\u00eb shekullit 17 holandez\u00ebt m\u00eb n\u00eb fund arrit\u00ebn sukses t\u00eb merrnin disa filiza. Orvatja e par\u00eb e tyre p\u00ebr t\u2019i mbjell\u00eb n\u00eb Indi d\u00ebshtoi, por ata u treguan t\u00eb suksessh\u00ebm n\u00eb Botavia, nj\u00eb ishull n\u00eb Java q\u00eb tash \u00ebsht\u00eb Indonezi. Bim\u00ebt lul\u00ebzuan dhe s\u00eb shpejti holandez\u00ebt kishin nj\u00eb tregti n\u00eb rritje e produktive t\u00eb kafes\u00eb. Pa vonuar, ata zgjeruan kultivimin e bim\u00ebs s\u00eb kafes\u00eb n\u00eb ishujt Sumatra dhe Celebes.<br \/>\n<strong>P\u00ebrhapja<\/strong><br \/>\nN\u00eb vet\u00ebm 100 vjet, kafeja u vendos si nj\u00eb artikull n\u00ebp\u00ebr gjith\u00eb bot\u00ebn. Misionar\u00eb e udh\u00ebtar\u00eb, tregtar\u00eb e kolonizator\u00eb vazhduan t\u00eb bartnin farat e kafes\u00eb n\u00eb toka t\u00eb reja dhe bim\u00ebt e kafes\u00eb u mboll\u00ebn gjithandej bot\u00ebs. Plantacionet u nd\u00ebrtuan n\u00ebp\u00ebr pyjet tropikale dhe bjeshk\u00eb t\u00eb thyera. Disa t\u00eb mbjella lul\u00ebzuan, t\u00eb tjera nuk jetuan gjat\u00eb. Popuj t\u00eb rinj u themeluan mbi ekonomit\u00eb e kafes\u00eb. Pasuri t\u00eb m\u00ebdha u b\u00ebn\u00eb e u humb\u00ebn. Dhe nga fundi i shekullit 18, kafeja u b\u00eb nj\u00eb nga frytet eksportuese me fitimprur\u00ebse t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aenean feugiat dictum lacus, ut hendrerit mi pulvinar vel. Fusce id nibh at neque eleifend tristique at sit amet libero. In aliquam in nisl nec sollicitudin. Sed consectetur volutpat sem vitae facilisis. Fusce tristique, magna ornare facilisis sagittis, tortor mi auctor libero, non pharetra sem ex eu felis. Aenean egestas ut purus nec vehicula. Morbi eu nisi erat. Nam mattis id lectus sit amet mattis. Suspendisse eget tristique neque. Duis ac vulputate quam.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":10185,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[15],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mullirivjeter.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mullirivjeter.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mullirivjeter.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mullirivjeter.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mullirivjeter.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mullirivjeter.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mullirivjeter.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mullirivjeter.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mullirivjeter.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mullirivjeter.al\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}